Author Archives: Patryk Ziarko
SWAWA
W mit. Germanów pn. ■ walkiria, córka Eylimiego (1), która pokochała bezimiennego syna norweskiego króla Hjórwarda i nadała mu imię Helgi (1). Związek S. i Helgiego miał „biały” charakter, ale łączące ich uczucie okazało się silniejsze niż śmierć. Dokonawszy żywota, obydwoje urodzili się na nowo, S. jako Sigrun. SYBILLA (gr. Sibylle) – w mit. greckiej imię nadawane wieszczkom i kapłankom Apollona. Najbardziej znane Sybille wróżyły w: Erytraj, Delfach, na Samos i w Cumae (koło Neapolu). Ta ostatnia odegrać miała znaczną rolę w kształtowaniu religii rzymskiej. Za panowania Tarkwiniusza Starego (616-578 p.n.e.) przybyła ona do Rzymu, przynosząc ze sobą 9 przepowiedni. Tarkwiniusz kupił 3 ostatnie i złożył je w świątyni Jowisza Kapitolińskiego. Od tej pory w „Księgach sybillińskich”, nad którymi czuwało specjalne kolegium kapłańskie, szukano rady przy różnych okazjach (np. z powodu nieszczęść lub cudownych wydarzeń). Pod wpływem tych ksiąg wprowadzano nowe kulty (np. Kybele) lub obrzędy, składano ofiary przebłagalne lub dziękczynne. „Księgi sybillińskie” z Cumae zawierały nie tylko wypowiedzi wyroczni, lecz także mieszaninę greckich i etruskich reguł sakralnych dotyczących zabezpieczania się przed złowróżbnymi znakami. SYLEN (gr. Silenos) – w mit. greckiej syn Hermesa (lub Pana) i jednej z nimf. Odznaczał się wielką mądrością, ale dzielił się nią tylko pod przymusem. Był wychowawcą Dionizosa, lubił muzykę, śpiew i był wiecznie pijany. Wg Pindara wychował się na przylądku Malea (pd. Lakonia), był namiętnym tancerzem i małżonkiem nimfy Nais. W Lakonii nosił imię Pyrrichos.
SWAROG
Bóstwo o zasięgu ogólnosłowiańskim, bóg nieba i ognia niebiańskiego – Słońca, oraz ognia ziemskiego, główny bóg rządzący przyrodą i społeczeństwem. Opisany w Kronice Malali i Powieści dorocznej jako władca Egiptu i prawodawca, utożsamiany z greckim Hefajstosem, ojciec Dadźboga. S. jest panem ognia i mistrzem kowalskim (por. Teljawelis), wynalazcą żelaza, a zarazem sakralnym władcą zapewniającym ład kosmiczny i porządek społeczny. Wprowadza prawa (monogamię). Rekonstruuje się go jako wielkiego kowala kosmosu, który wykuł kleszcze, pierwszą broń oraz złotą tarczę solarną zawieszoną na niebie jako jego dzieło (syn). Jest też ojcem lub hipostazą boga ognia Swarożyca. Gdy mróz i śnieg oziębiają tarczę słoneczną, przegania je piorunem pierwszej wiosennej burzy, a sam rozpala w ogniu swej kuźni Słońce na powrót. SWAROZYC (Zuarasiz na Połabiu, Swarozic na wschodzie, słow. „Młody Swarog”) – słowiański bóg ognia, prawdopodobnie tożsamy Radogostowi (od głównego miejsca kultu – Radogoszczy), wspominany w kronikach niemieckich i ruskich. Jest synem Swaroga, utożsamianym ze Słońcem Dadźbogiem, albo jego imię jest zdrobnieniem Swaroga. Czczony zwłaszcza na Połabiu jako patron związku Wieletów, potem Obodrytów i główne bóstwo wojenne Wieletów i Redarów. Wyruszając na wojnę ze swym ludem, ubrany był w hełm z kogutem na szczycie i pancerz z wizerunkiem głowy byka. Posiadał konia czarnej maści, który służył kapłanom do wróżb. W jeziorze przy jego świątyni miał ukazywać się odyniec (Inog), który przepowiadał wojnę. S. jako ogniowi powierzano ofiary i zmarłych, lękano się go skalać i zanieczyścić, gdyż obrażony bóg mógł straszliwie się zemścić i zesłać pożar czy też uderzyć piorunem.
SUSANOO, Takehayasusanoo (jap. „Mąż Zsyłający Opady”)
Shintoistyczny bóg wiatru, burzy i deszczu, syn Izanagiego, zrodzony przy przemywaniu nosa, podczas ablucji demiurga po ucieczce z Yomotsukuni (lub Yominokuni – „Krainy Zmarłych”). Bóg o gwałtownym i ekscentrycznym charakterze (zasłynął m.in. z tego, iż wyrywał drzewa z korzeniami, podpalał lasy itp.). Wg Kojiki, za obrażenie siostry, bogini Amaterasu (z którą wiążą S. wieczne antagonizmy), został skazany na banicję i z Takama-no hara („Wysokiej Równiny Niebios”) zszedł na ziemię w prowincji Izumo. Tam S. pokonał ośmiogłowego smoka, ratując tym życie księżniczce Kushii- nadzie, z którą się ożenił i miał syna Okuninushiego. S. przekazał mu władzę nad rejonem w Izumo, a sam się usunął. S. czczony jest przez niektórych również jako bóstwo morza lub Księżyca. Do najważniejszych jego świątyń należą: Yasaka-jinja w Kioto, Izumo-taisha (prefektura Shimane) i Nishinomiya-jinja (prefektura Hyógo). SUTTUNG (sisl. Suttungr) – w mit. Germanów pn. olbrzym, syn Gillinga, brat Baugiego, ojciec Gunnlód. Otrzymawszy w charakterze okupu od Fjalara i Galara, którzy zamordowali Gillinga wraz z żoną, miód poezji, ukrył go w górze Hnitbjorg i postawił na straży Gunnlód. Odyn uwiódł Gunnlód i wykradł bezcenny trunek. Gdy uciekał pod postacią orła i był już nad Asgardem, siedzibą asów, a goniący go S., także w orlim przebraniu, prawie dosięgał złodzieja, Odyn opróżnił swoje wypełnione miodem poezji wnętrze do naczynia wystawionego przez bogów na dziedziniec. Część miodu wydostała się z wnętrza Odyna nie przez dziób, lecz od tyłu, i dlatego są na świecie obok prawdziwych poetów także wierszokleci.
SUPAY
W mit. inkaskiej kategoria istot demonicznych, pierwotnie rodzaj duchów, zarówno dobrych, jak i złych, które po konkwiście zostały przez misjonarzy zaliczone do istot diabelskich. Stąd np. współcześni Indianie boliwijscy znad jeziora Titicaca wierzą, że s. przebiega kraj podczas gradobicia i kradnie plony (jeśli zostały przez grad zniszczone) wraz z legionem „innych diabłów”. SUREGETHES (track. „Bohaterski Cios” lub „Zabójca Bohaterów”) – w mit. trackiej przypuszczalnie bóg wojny. SURJA (sanskr. Siirya) – indyjski bóg Słońca identyfikowany nieraz z -+ Puszanem, ojciec Aświnów, a także boski przodek rasy słonecznej. Legenda mówi, że podzielił swą świetlistość na 8 części, z których wykonany został oręż bogów. Sam walczy za pomocą niezrównanego światła. Promienność S. była tak wielka, że jego żona Sandżnia dała mu jako służebnicę cień. Jego właściwą postacią jest karzeł o ciele podobnym do płonącej miedzi. Rydwan S. ciągnie 7 koni. Jego imionami są m.in: najczęściej Wiwaswat – „Błyszczący” Sawitar – „Sprawca”, inne to Król Konstelacji, Oko Świata, Świadek Czynów, Posiadacz Tysiąca Promieni, Czyniący Światło itd. SURT (sisl. Surtr – „Czarny”) – w mit. Germanów pn. przywódca – olbrzymów z Muspellsheimu, krainy ognia lokalizowanej na pd. Gdy nadejdzie koniec świata, przybędzie z błyszczącym mieczem, zabije – Freya i spali świat.
