Author Archives: Patryk Ziarko
SOWIJ
W rei. litewskiej (Bałtowie) władca podziemi. Według Kroniki Malali, upolował dzika, wyjął z niego 9 śledzion i kazał upiec synom. Ci jednak zjedli śledziony, S. rozgniewany odszedł więc do podziemi, musiał jednak sforsować ich 9 bram. Najmłodszy syn pochował go na drzewie, potem w ziemi, ale ponieważ dokuczały mu robaki, spalił zwłoki, dzięki czemu S. mógł dostać się spokojnie do zaświatów. Odtąd jest tam przewodnikiem dusz zmarłych. SPANDARMAT zob. Spenta Armaiti. SPENTA ARMAITI (śr.pers. Spandarmat, n.pers. Isfandarmaz „Święte Oddanie”) – w rei. zoroastryjskiej jeden z 6 Amesza Spentów, który ukazuje się w świecie materialnym jako ziemia. Jej obrazem jest „Kobieta Doskonała”, „Mądrość”. „Doskonała Myśl”. S. A. to doskonałość, która niesie ze sobą spokój, wyciszenie. Plutarch tłumaczy ją jako Sophia. SPIHR (aw. Owasa) – w mit irańskiej gwiezdny firmament, zaangażowany w sprawy ludzkie i w ogóle ziemskie. Został zrobiony z czasu i jest jego fizycznym aspektem (S. to ciało Zurwana). Choć termin pojawia się w Aweście, jego koncepcja w pełni została rozwinięta w literaturze średnioperskiej. S. jest tam nie tylko gwiezdnym firmamentem, ale nieograniczonym źródłem, z którego rodzą się wszelkie formy. Wszystko, co ma jakikolwiek kształt, pochodzi z nieba. Nosi w sobie dwa rodzaje stworzenia – Ahura Mazdy (12 znaków zodiaku) i – Arymana (5 planet oraz 2 demony Muszpari i Gocihr – „głowa i ogon smoka”). Walka planet ze znakami zodiaku jest wytłumaczeniem cierpienia, śmierci i niesprawiedliwości na ziemi.
SOSŁAN
największy z osetyńskich herosów – – Nartów, zwany przez Adygejców (Kaukaz) Sosruko. Narodził się z kamienia, na który padło nasienie Uastyrdżiego lub pasterza, uronione na widok kąpiącej się Satany. -+ Kurdalagon rozbił młotem głaz i oddał chłopca na wychowanie Satanie. Kiedy S. dorósł, Kurdalagon zahartował go, rozpalając jego ciało i kąpiąc w wilczym mleku, dlatego S. był niewrażliwy na ciosy z wyjątkiem łydek lub ud, które wystawały, gdy był zanurzony w mleku. Z pomocą cudownego konia – Bzona, S. dokonał wielu bohaterskich czynów: był herosem kulturowym, dawcą ognia zabranego z nieba, ziarna prosa, boskiego napoju sano. Aby odnaleźć żonę, zstąpił do krainy podziemnej po liście cudownego drzewa. Mimo ostrzeżeń zmarłej Bedochy, wracając zabrał czapkę, w którą wcielił się Syrdon, a ten dzięki temu poznał tajemnicę wrażliwych miejsc S. S. zginął od Koła Balsaga, które przetrąciło mu nogi. Umierając zabił strzałą lub udusił Syrdona. S. nie mógł umrzeć do końca i żyje pod ziemią kaukaską: źródła to jego łzy, puszczane wiosną, kiedy próbuje wydostać się na powierzchnię.
SOL – 1. stare italskie (sabińskie) bóstwo Słońca
Jego kult wprowadzić miał do Rzymu, wraz z kultem Luny (Księżyca), król sabiński Titus Tatius. W czasach późniejszych na wyobrażenia tego boga znaczny wpływ miały mity związane z greckim bogiem Heliosem. W pierwszych wiekach naszej ery S. został utożsamiony z bóstwami wschodnimi, zwłaszcza z syryjskim Baalem. 2. (sisl. „Słońce”) w mit. Germanów pn. bogini będąca uosobieniem słońca, córka Mundilfariego, siostra Maniego („Księżyca”), żona śmiertelnika Gle- na. Jechała przez przestworza w wozie zaprzężonym w 2 konie (zob. Arwakr), uciekając przed potwornym wilkiem Skóllem, podczas gdy Mani uciekał przed Hatim. Jej południowogermańskim odpowiednikiem była Sunna. SOMA (sanskr. Soma) – indyjski bóg uosabiający halucynogenny napój używany podczas rytuałów wedyjskich. Słowo to oznaczało także Księżyc. W mit. Puran przedstawiany jako syn mędrca Atri, boga Dharmy lub Prabhakary. Ożeniony z 27 córkami Dakszy został przez niego przeklęty, ponieważ całą swą miłość oddał Rohini, czwartej z nich. Na skutek przekleństwa stał się bezpłodny, a jego ciało zaczęło zanikać. Zony S. uprosiły ojca, by cofnął przekleństwo, lecz Daksza mógł jedynie je zmienić, odtąd zanikanie Somy (Księżyca) jest periodyczne.
SO WANG-MO
W mit. koreańskiej czarodziejka, królowa Zachodu, postać przejęta z mit. chińskiej. W jej państwie rosły drzewa rodzące brzoskwinie, których spożycie zapewniało nieśmiertelność. SOBEK (eg. Sbk) – egipski bóg-krokodyl znany w całym kraju, uważany za bóstwo płodności i mocy kreatywnych. Identyfikowano go często z – Ra i Chnumem. Uważano też za syna Neith. Czczony szczególnie w Oazie Fajum w Krokodilonpolis (eg. Sedżet). SOK (aw. saoka – prawdopodobnie „szpak” lub „sroka”) – w mit. zoroastryjskiej ptak czy też dobry duch. Przenosi przeznaczone światu (przez Ahura Mazdę) dobro ze sfery nieskończonego światła na należącą do gwiazd stałych – Ardewisurę. Kiedy przekroczy barierę odgradzającą niebo wyższe od niższego, prócz przyjaznych znaków zodiaku czeka na niego „7 rabusiów” ( gadugan) – 5 planet walczących u boku Ary mana oraz czarne słońce i czarny księżyc. Ich wyjątkowa złośliwość polega na tym, że nie tylko przechwytują dary Ahura Mazdy przeznaczone światu, lecz także wzmacniają nimi swoje szeregi. SOKARIS (eg. Skr) – egipski bóg zmarłych, uważany za ich przewoźnika do świata zach., a także za ich sędziego. S. był szczególnym opiekunem memfickiej nekropolii, zwanej od jego imienia Sak- karą. W teologii memfickiej uważany był za podziemną formę Ptaha (Ptah-Sokar) i męża Sachmet, identyfikowano go też z – Ozyrysem. Przedstawiano go jako mumię z głową sokoła.
