Kategoria: Jak rysować potwory
ŚWIĘTOWIT
Zachodniosłowiański, znany tylko na Połabiu, bóg wojny i opiekun Ranów. Opisany przez kronikarzy Helmolda i Saksa Gramatyka. Jego czterogłowy posąg stał w centrum kultowym w Arkonie na Rugii. W ręku trzymał róg, który wypełniano miodem przy wróżbach obfitości. Atrybutami Ś. były: miecz, proporzec, bojowe stanice, zwłaszcza znak orła i włócznia. Jego kolor to czerwień. Miał świętego białego konia, którego nikt poza nim i jego kapłanem nie śmiał dosiąść. Koń ten był zwierzęciem wróżebnym. Kiedy miano decydować o wyprawie wojennej, pokoju czy trasie pochodu, prowadzono konia między włóczniami, jeśli potrącił którąś prawym kopytem, wróżba była zła. Jeśli lewym – dobra. Nocami Ś. dosiadał go, by cwałować po lasach i parowach, widziano go też na czele wojsk walczącego z wrogami. Przez Wieletów był uważany za najpotężniejszego z bogów, patrona wojny i zwycięstwa, a zarazem rolnictwa i plonów. TABITI (scyt. „Płonąca”?) – w mit. scytyjskiej bogini ogniska domowego utożsamiana z grecką Hestią. Wg Herodota (IV, 59; IV, 127), T. była najważniejszym bóstwem panteonu scytyjskiego i nazywano ją „królową Scytów”. TAGARO, Tangalo (santo Tarjalo prawdopodobnie od polin. Tangaroa) – trikster i heros kulturowy z Vanuatu (Melanezja), mądry i życzliwy duch, który zstąpił z nieba, by stworzyć świat, jego istoty i rzeczy, po czym tam powrócił. Jest nieśmiertelny, ukazuje się w ludzkiej postaci, lecz tylko zmarli mogą go oglądać. Kiedy wraz z partnerem Suąue-mutua stwarzał ludzi, ten chciał, by chodzili na czworakach jak Świnia, zwyciężyło jednak zdanie T. Jego małżonka, Vinmara, doprowadzona do rozpaczy zrzędzeniem jego braci powróciła do nieba.
SZUKALLETUDA
Imię ogrodnika, bohatera sumeryjskiego mitu, który wpadł na pomysł zacienienia ogrodu za pomocą drzew. Kiedy trafiła tam – Inana i zasnęła, Sz. podstępnie ją uwiódł. Stało się to powodem zemsty zagniewanej bogini, która sprowadziła na kraj szereg plag. Pierwszą z nich była zamiana wody w krew, następną okropne burze. Pomimo to Sz. za radą ojca ukrywał się nadal. Zakończenie mitu nie jest znane z powodu uszkodzenia tekstu. SZULLAT – babilońskie bóstwo, wg babilońskiego eposu o Gil- gameszu, towarzyszące wraz z Haniszem Adadowi zsyłającemu potop. SZULPAE – sumeryjski bóg świata podziemnego, małżonek Nintu ( Ninhursang), bogini miasta Kisz. W lamentacjach na śmierć Gilgamesza nazwany jest „Panem Stołu”. SAKUNTALA (sanskr. Śakuntala) – w mit. indyjskiej nimfa, której historię opisał poeta Kalidasa. Jej ojcem był wieszcz i mędrzec Wiśwamitra, matką nimfa Menaka. Porzucona w lesie została odnaleziona przez mędrca Kanwę, który zaopiekował się nią troskliwie. Król Duszjanta, ujrzawszy ją w lesie, zakochał się w niej, pojął za żonę i na dowód miłości dał jej pierścień. Nimfa powróciła do pustelni i tam, z powodu wielkich emocji, których doświadczyła, nie oddała należnej czci przybyłemu właśnie mędrcowi Durwasowi. Ten obrażony rzucił klątwę mającą sprawić, by Duszjanta zapomniał o żonie. Zreflektował się jednak i zmodyfikował klątwę tak, by nie zadziałała, kiedy mąż ujrzy pierścień. Stwierdziwszy, że jest w ciąży, S. wyruszyła do stolicy. Kąpiąc się w stawie, zgubiła pierścień i mąż nie rozpoznał jej aż do chwili, gdy ze złowionej ryby wydobyty został pierścień Duszjanty. Ś. urodziła Bharatę, przodka Bharatów, czyli Hindusów, Indie bowiem to Bharata-warsza.
SZKAJ
W mit. mordwińskiej uosobienie nieba, najwyższy, wszechwiedzący bóg-stwórca, zwany też m.in. Szkabawaz, Nisz- ke-paz (mok., erz. bawaz, paz od iran. baga – „bóg”). W mokszań- skich mitach Sz. przedstawiony jest jako istota kosmiczna; jego oddech to wiatr, zgrzytanie zębów – grzmot, mrugnięcie oka – błyskawica, łzy rzeki i morze itp. Początkowo przebywał na pierwotnym oceanie, w łodzi lub na kamieniu. Gdy z jego śliny powstał w wodzie Szajtan, Sz. polecił mu wydobyć z dna praoceanu muł, z którego następnie stworzył ziemię. Szajtan zniekształcił dzieło Sz., wypluwając na ziemię ukrytą w ustach część mułu, co spowodowało powstanie gór. Kiedy Sz. stworzył pogodne niebo, Szajtan zasnuł je chmurami. Sz. włożył więc w chmury płodny deszcz, a w góry drogocenne metale, aby zneutralizować szkody wyrządzone przez Szajtana. Wg erzańs- kiego mitu, Niszke wypuścił do oceanu 3 ryby, na których opiera się ziemia, posadził las, stworzył ludzi i nakazał mężczyznom uprawiać ziemię, a kobietom zajmować się domem. Ze swą żoną Niszke-awą (zob. awy [1]) miał 2 córki przyzywane w zaklęciach przeciwko chorobie. Czasem do jego rodziny zalicza się Purgine-paza.
SZELBOSZORKA
Demoniczna postać starej bogini-ludojadki, a jednocześnie dyspozytorki cudownych sił. W wyobrażeniach ludowych personifikacja starości, chorób i śmierci. W Drzewie sięgającym nieba jest siostrą Sarkany. Tylko ona posiada cudownego Srokacza ( Tarka) – konia, który może pomóc w zwyciężeniu smoka. Postać ta jest dobrze znana w całej Euroazji, a także w Ameryce. Najbliższym odpowiednikiem jest fińska Louhi wspomniana przy okazji wątku kradzieży słońca. Wśród Słowaków znana jest jako – Jenżibaba, a w Polsce jako Baba Jędza żywiąca się ludzkim ciałem. Jak wykazały badania etnologiczne i lingwistyczne, obie te postacie wywodzą się z mitologii irańskiej i są żeńską odmianą smoka Adżi Dahaki. Jędzę Wiatrów, tj. starą boginię śmierci, znają także wszystkie plemiona Ugrów azjatyckich (nazywają ją Nga), a także inne ludy paleoazjatyckie. Wszędzie w Azji ta potworna istota ma bezpośredni związek z inicjacją szamańską. Znają ją również Chińczycy ( Kuei-mu). Postać występuje też pod wieloma innymi imionami: Lovakanya („Matka Koni”), Eszakóregnó („Starucha Północy”), Vassorubaba („Wiedźma Żelaznonosa”), Mirigy. SZEPASSONYOK (węg. „piękne panie”) – w węgierskich wierzeniach ludowych rodzaj demonów, o wyglądzie pięknych kobiet, które lubią uwodzić młodych mężczyzn, a także porywają i zamieniają niemowlęta. Typologicznie zbliżone są do tiinderek.
