Kategoria: Jak rysować potwory
TĘCZOWY WĄŻ
Postać mityczna występująca na całym obszarze Australii, stanowiąca ponadklanowe zoo- morficzne ucieleśnienie życiodajnej i zarazem destrukcyjnej siły płodności, śmierci (także inicjacyjnej) i wód. T. W. jest panem deszczu, wypijającym z ziemi wody. Mieszka w każdym zbiorniku wodnym, tęcza jest jego cieniem, widzialną postacią, podobnie jak wszystkie substancje opalizujące tęczowo, zwłaszcza kryształy kwarcu i macica perłowa. W mitycznym Czasie Snu T. W. w postaci olbrzymiego węża wędrował przez Australię, kształtując góry, wzgórza, doliny, a zwłaszcza koryta rzek. W miejscach jego postoju pozostały zbiorniki wodne wypełnione zarodkami dusz ludzi i zwierząt – sakralne centra totemiczne. Pozostaje po nim widzialny odcisk – rysunki naskalne przedstawiające T. W., np. na skale w Jakuita (pustynia Tanami). Odnawianie i dotykanie tych wizerunków w czasie ceremonii, recytowanie przy tym mitu o T. W., skłania go do spuszczenia deszczu i płodności na świat. T. W. razem z Kosmiczną Matką Kunapipi na Ziemi Arnhema lub duchami przodków wondżinami na obszarze Kimberley rządzi płodnością kosmiczną, dzięki niemu możliwa jest pierwsza menstruacja dziewcząt. Jako heros kulturowy T. W. wprowadzał przede wszystkim rytuały inicjacji młodzieży i odtąd czuwa nad ich wykonaniem. On też jest psychopomposem ponownie wchłaniającym do swego ciała duszę zmarłego. Motyw T. W. jest uniwersalnym kompleksem mitycznym. Jego ślady występują w Afryce (np. T. W. – Aido-Hwedo Fonów z Beninu), u Indian Ameryki Pd., w Azji Pd.-Wsch. (Munda), a nawet w Indiach. Zob. Kunmanggur.
TEZEUSZ
Jeden z najsławniejszych herosów greckich. Czczono go głównie w Attyce i traktowano jako odpowiednik doryckiego Heraklesa. Był synem króla Aten Ajgeusa i Aitry, córki króla Trojdzeny, Pitteusa. Istniała też tradycja, iż rzeczywistym ojcem T. był – Posejdon. Dzieciństwo i młodość spędził T. wraz z matką w Trojdzenie, na dworze Pitteusa. W 16 roku życia wyruszył do Aten. Po drodze zabił niebezpiecznych rozbójników: Perifetesa, Sinisa, Skirona i Prokrusta. W Atenach Ajgeus rozpoznał swego syna i ogłosił następcą tronu. W tym czasie Ateńczycy mieli wysłać na Kretę narzucony im przez Minosa haracz, 7 chłopców i 7 dziewcząt dla Minotaura. T. popłynął z nimi i dzięki pomocy córki Minosa, Ariadny, zabił Minotaura i wydostał się z Labiryntu. T. objął tron po ojcu i dokonał zjednoczenia całej Attyki pod przewodnictwem Aten. Przyłączył też Megarę, ustanowił święto panatenajskie, wzniósł najważniejsze budynki publiczne oraz stworzył podstawy ustroju demokratycznego. Prowadził wojny z Amazonkami, z których jedną (Antiope) poślubił. Owocem tego związku był syn Hippolit. T. brał udział w wyprawie -+ Argonautów, w polowaniu na dzika kalidoń- skiego, ze swym przyjacielem herosem lapickim Pejritoosem porwali Helenę, a następnie zeszli do Hadesu, aby porwać Persefonę ( Kora). Zginął na wyspie Skyros. Ateńczycy czcili Tezeusza jako herosa, który zjednoczył Attykę i zrzucił jarzmo kreteńskie. Po wojnach perskich na początku V w. p.n.e. sprowadzono z wyspy Skyros ogromny szkielet, który uznano za szczątki T. i pochowano w Atenach we wspaniałym grobowcu, Tezejonie. Grobowiec ten stał się miejscem azylu dla zbiegłych niewolników i biedoty prześladowanej przez bogaczy. T. miał też w Atenach swoją świątynię.
TEZCATLIPOCA
W rei. azteckiej wielofunkcyjny, wszechobecny i wszechwiedzący bóg typu trikster, syn pary Tonacatecuhtli i Tonacacihuatl, przybierający różne postacie i imiona, np. Telpochtli („Młodzieniec”), Yohualli Ehecatl („Nocny Wiatr”), Titlacauan („Ten, Którego Jesteśmy Niewolnikami”), Necoc Yaotl („Wróg Obu Stron”). W roli demiurga współpracował, ale i rywalizował z Quetzalcoatlem, z którym, mimo zasadniczej odmienności, łączyły go wspólne cechy (por. majańską parę Huracan i Gucumatz). Wg tzw. „legendy o słońcach”, stwarzali oni na przemian kolejne światy po unicestwieniu dzieła przeciwnika za każdym razem inną katastrofą kosmiczną. W mitach T. wnosi zwykle niezgodę, knuje intrygi, postępuje samolubnie, np. kradnie staremu – Tlalokowi żonę – Xochiquetzal, popisuje się przed gawiedzią znajomością magii, aby czerpać przyjemność z oglądania tłumu gapiów tratujących się w tłoku na śmierć. T. budził lęk, ale bywał też szczodry i wspaniałomyślny. Przedstawiano go zwykle jako urodziwego młodzieńca. Spośród jego zewnętrznych cech i atrybutów najbardziej charakterystyczne jest „zwierciadło”, wskazujące na związek T. z magią, i jedna noga różna od drugiej, co upodabnia go do majańskiego Huracana. T. nie miał własnego przybytku w Tenoch- titlanie (był tu patronem telpochcalli, szkoły podstawowego stopnia), ale w pobliskim Texcoco posiadał wielką świątynię, którą kazał wybudować słynny poeta i władca owego miasta-państwa, Nezahual- coyotl.
TESZUB (huryc. Tessob, Tesśub\ urartyj. Teiseba)
Hurycko-urar- tyjski bóg-burza identyfikowany z Tarhuną i Taru. Naczelne bóstwo panteonu huryckiego. Małżonek bogini – Hebat. Wg teogo- nicznych mitów huryckich, Kumarbi, schwytawszy boga Anu, odgryzł mu genitalia i został zapłodniony jego nasieniem. W rezultacie z głowy Kumarbiego wychodzi T., po czym wszczyna wojnę o władzę i detronizuje Kumarbiego. Ten, chcąc odzyskać utraconą władzę, rodzi mściciela z diorytu Ullikummi, jednak i jego T. ostatecznie zwycięża. Przeciwnikiem T. było też mało znane bóstwo Srebro (być może, demon podziemnych skarbów). T. wyobrażany był w postaci byka. Towarzyszami T. dwa byki Szeri i Huri, które ciągną jego czterokołowy wóz. Świętym miastem T. było Kummi. T. i Hebat są centralnymi postaciami w zachowanym skalnym sanktuarium Jazyły- kaja. Kult T. szeroko rozprzestrzenił się w obrębie państwa hetyckiego. T. jako bóg burzy odpowiada sumeryjsko-akadyjskiemu Adadowi oraz zachodniosemickiemu Baalowi. TETYDA (gr. Thetis) – w rei. greckiej jedna z nereid, córka – Nereusa i Doris. Istniała przepowiednia, iż syn T. będzie potężniejszy od swego ojca. Wobec tego bogowie wydali ją za śmiertelnika Peleusa. T. urodziła Achillesa, którego chciała uczynić nieśmiertelnym; wobec sprzeciwu Peleusa, opuściła jego dom i zerwała małżeństwo. Nadal jednak opiekowała się Achillesem, a potem jego synem Neoptolemosem.
