Imię ogrodnika, bohatera sumeryjskiego mitu, który wpadł na pomysł zacienienia ogrodu za pomocą drzew. Kiedy trafiła tam – Inana i zasnęła, Sz. podstępnie ją uwiódł. Stało się to powodem zemsty zagniewanej bogini, która sprowadziła na kraj szereg plag. Pierwszą z nich była zamiana wody w krew, następną okropne burze. Pomimo to Sz. za radą ojca ukrywał się nadal. Zakończenie mitu nie jest znane z powodu uszkodzenia tekstu. SZULLAT – babilońskie bóstwo, wg babilońskiego eposu o Gil- gameszu, towarzyszące wraz z Haniszem Adadowi zsyłającemu potop. SZULPAE – sumeryjski bóg świata podziemnego, małżonek Nintu ( Ninhursang), bogini miasta Kisz. W lamentacjach na śmierć Gilgamesza nazwany jest „Panem Stołu”. SAKUNTALA (sanskr. Śakuntala) – w mit. indyjskiej nimfa, której historię opisał poeta Kalidasa. Jej ojcem był wieszcz i mędrzec Wiśwamitra, matką nimfa Menaka. Porzucona w lesie została odnaleziona przez mędrca Kanwę, który zaopiekował się nią troskliwie. Król Duszjanta, ujrzawszy ją w lesie, zakochał się w niej, pojął za żonę i na dowód miłości dał jej pierścień. Nimfa powróciła do pustelni i tam, z powodu wielkich emocji, których doświadczyła, nie oddała należnej czci przybyłemu właśnie mędrcowi Durwasowi. Ten obrażony rzucił klątwę mającą sprawić, by Duszjanta zapomniał o żonie. Zreflektował się jednak i zmodyfikował klątwę tak, by nie zadziałała, kiedy mąż ujrzy pierścień. Stwierdziwszy, że jest w ciąży, S. wyruszyła do stolicy. Kąpiąc się w stawie, zgubiła pierścień i mąż nie rozpoznał jej aż do chwili, gdy ze złowionej ryby wydobyty został pierścień Duszjanty. Ś. urodziła Bharatę, przodka Bharatów, czyli Hindusów, Indie bowiem to Bharata-warsza.

W mit. mordwińskiej uosobienie nieba, najwyższy, wszechwiedzący bóg-stwórca, zwany też m.in. Szkabawaz, Nisz- ke-paz (mok., erz. bawaz, paz od iran. baga – „bóg”). W mokszań- skich mitach Sz. przedstawiony jest jako istota kosmiczna; jego oddech to wiatr, zgrzytanie zębów – grzmot, mrugnięcie oka – błyskawica, łzy rzeki i morze itp. Początkowo przebywał na pierwotnym oceanie, w łodzi lub na kamieniu. Gdy z jego śliny powstał w wodzie Szajtan, Sz. polecił mu wydobyć z dna praoceanu muł, z którego następnie stworzył ziemię. Szajtan zniekształcił dzieło Sz., wypluwając na ziemię ukrytą w ustach część mułu, co spowodowało powstanie gór. Kiedy Sz. stworzył pogodne niebo, Szajtan zasnuł je chmurami. Sz. włożył więc w chmury płodny deszcz, a w góry drogocenne metale, aby zneutralizować szkody wyrządzone przez Szajtana. Wg erzańs- kiego mitu, Niszke wypuścił do oceanu 3 ryby, na których opiera się ziemia, posadził las, stworzył ludzi i nakazał mężczyznom uprawiać ziemię, a kobietom zajmować się domem. Ze swą żoną Niszke-awą (zob. awy [1]) miał 2 córki przyzywane w zaklęciach przeciwko chorobie. Czasem do jego rodziny zalicza się Purgine-paza.

Demoniczna postać starej bogini-ludojadki, a jednocześnie dyspozytorki cudownych sił. W wyobrażeniach ludowych personifikacja starości, chorób i śmierci. W Drzewie sięgającym nieba jest siostrą Sarkany. Tylko ona posiada cudownego Srokacza ( Tarka) – konia, który może pomóc w zwyciężeniu smoka. Postać ta jest dobrze znana w całej Euroazji, a także w Ameryce. Najbliższym odpowiednikiem jest fińska Louhi wspomniana przy okazji wątku kradzieży słońca. Wśród Słowaków znana jest jako – Jenżibaba, a w Polsce jako Baba Jędza żywiąca się ludzkim ciałem. Jak wykazały badania etnologiczne i lingwistyczne, obie te postacie wywodzą się z mitologii irańskiej i są żeńską odmianą smoka Adżi Dahaki. Jędzę Wiatrów, tj. starą boginię śmierci, znają także wszystkie plemiona Ugrów azjatyckich (nazywają ją Nga), a także inne ludy paleoazjatyckie. Wszędzie w Azji ta potworna istota ma bezpośredni związek z inicjacją szamańską. Znają ją również Chińczycy ( Kuei-mu). Postać występuje też pod wieloma innymi imionami: Lovakanya („Matka Koni”), Eszakóregnó („Starucha Północy”), Vassorubaba („Wiedźma Żelaznonosa”), Mirigy. SZEPASSONYOK (węg. „piękne panie”) – w węgierskich wierzeniach ludowych rodzaj demonów, o wyglądzie pięknych kobiet, które lubią uwodzić młodych mężczyzn, a także porywają i zamieniają niemowlęta. Typologicznie zbliżone są do tiinderek.

W Starym Testamencie (Hi) istota nieziemska, zajmująca miejsce wśród aniołów zwanych synami bożymi (hebr. bene ha’eWhtm). Sz. występuje jako oskarżyciel ludzi, których postępowanie ustawicznie kontroluje, wystawiając ich na próbę za pomocą różnych nieszczęść. Jako zły duch – kusiciel – Sz. występuje w Mdr (gr. diabolos). Intertestamentarna apokaliptyka wyjaśnia, że złe duchy są to upadli aniołowie, na czele których stoi Sz. W chrześcijaństwie określenie ogólne dla personifikacji zła; tradycja chrześcijańska także uważa sz. za przywódcę aniołów, którzy obdarzeni przez Boga wolnością podnieśli bunt będący początkiem zła we wszechświecie. W Nowym Testamencie obarcza się go winą za czyny grzeszne ludzi, np. za zdradę Judasza. Trzykrotnie daremnie kusi Jezusa, poddając próbie jego posłannictwo, co opisuje Mt 4, 1-11 i Łk 4, 1-14. Przypisana mu jest barwa czarna, w Biblii i we wczesnym chrześcijaństwie wyobrażany pod postacią węża lub smoka (Bazyliszek, – Lewiatan). SZAUSZKA, Szawuszka (dSa[w]Liska, ugaryc. Swsk, etymologia być może związana z huryc. sauri – „broń”) – w hurycko-hetyckiej mit. bogini miłości i płodności. Siostra Teszuba i Taszmiszu, występuje ze swoimi służkami Ninattą i Kulittą. Sz. miała dwoisty charakter. Z jednej strony była dawczynią szczęścia i powodzenia, ale mogła też za pomocą magii zsyłać na mężczyzn niemoc. Świętym zwierzęciem Sz. był lew. W swoich wojowniczych funkcjach utożsamiana była z i Pirwą. Zazwyczaj jednak utożsamiano ją z akadyjską Isztar. W tekstach jej imię często występuje pod ideogramem 11ISTAR. Król Hattusili III (XIII w. p.n.e.) uważał Sz. za swoją patronkę.